من تلاش ميكنم پس هستم

گيلكي

روباراَ آب بآمو دريا نانسته
ببرده عالماَ دونيا نانسته
اَجل وختي بآيه پير شنو باز
ديميره آب من گوزگا نانسته
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
اجل وقتي رسيده باشد ...

آب رودخانه بالا آمده بي آنكه دريا بداند
و عالم را آب با خود برده بي آنكه دنيا بداند
اجل وقتي رسيده باشد شناگرپير هم
در آب غرق خواهد شد بي آنكه بچه قورباغه بداند

گيلكي

اَمي ماران گيلكي دوعا كونيد
گيلانِ لبظ خودايا صدا كونيد
خوشانِ جي جاكي دستانِ ذرهَ
گيله تجربه مرهَ دوا كونيد
دوشمنا نفرين و دوستانا دوعا
گوشت و ناخوناَ اَجور سيوا كونيد
دمبتو ابريدي آسمان جير
عروسهِ گريه مرهَ عزا كونيد
پسرِه ... دُخترِه ... خانه مرداكهِ
خوشانِ جانَ ذرهَ فيدا كونيد
نيشينيد پينيك پاره سر تنايي
مرداكِ نيم تنه ياَ قبا كونيد
عينهو بسوخته كوسر آدمان
هفت ساله كهنه جورفاَ پا كونيد
فچميد وقتي كي آب واغوشتنهِ
آسمان كمراَ دولا كونيد
همه تاَ سرده زمستان شبانهِ
موشاَ نقل مياني پيچا كونيد
ديهاتِ كل كچلانَ اوسانيد
نقلِ من ئي چكِ پادشا كونيد
وختي كه جوان اونه شين جاهيله
همساده كوركي ياَ كدخودا كونيد
آفتابِ زال درون بج بني وخت
فكر مشهد ذكر كربلا كونيد
غريبهَ وقتي دينيد بي كس و پوشت
بميرم يادِ ايمام رضا كونيد
نيبه هيچّي اوشانهِ ويرجا اوير
حقاَ حق گيد ناحقا نيگا كونيد
وختي ديلخور ج سال و زمانه ايد
هاَچينهِ هيچّي ر كارِها كونيد
دوكونيد ئيشكورِ خوردهَ طبجَه
من نانم كو چشم اَمرهَ پا كونيد
هرّه پيش وختي هوا خوشي كونهِ
كيشكاناَ دانه دهيد بلا كونيد
اُرديك وشلختاناَ هولي هولي
ئيشماريد ئي تا ئي تا بجا كونيد
تا اَمي جنگلاَ اَربادار دره
غوله چمياياَ دوشاب پلا كونيد
اَمي ماران همه روز زندگي
مرگاَ رخشن گيريدي فنا كونيد
دوتا پا داريد دوتام قرضاَ كنيد
خانه كاروبارا روبرا كونيد
روزي صدبار ميريدي زندهَ بيدي
خوشانِ ديناَ اَجور ادا كونيد
آشنا غورصه بيگانه دردسر
خوشاناَ صدجوري مبتلا كونيد
نيشينيد نماز سر روبه خودا
شيونم آخر پسر دوعا كونيد
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
مادران ما

مادرانمان به لهجه ي گيلكي دعا مي كنند
و خدا را بهمان لهجه صدا مي كنند

زخمهاي دستانش را با تجارب
داروي گياهي دوا مي كنند

دشمن را نفرين و دوست را دعا
اينگونه گوشت را از ناخن جدا مي كنند

در زير آسمان ابر دلگرفته اند
گريه هايشان عروسي را عزا مي كنند

بخاطر پسر و دختر و مرد خانه ي خود
جان شيرينشان را فدا مي كنند

بر سر وصله پاره دوزي كه تنهائي مي نشينند
قباي مردخانه را كلاه مي كنند

همچون آدمهاي كوه نشين قحطي ديده
جوراب كهنه ي هفت ساله را بپا مي كنند

بگاهي كه براي برداشتن آب از چاه خم مي شوند
كمر آسمان را مي شكنند

در تمام شبهاي سرد زمستان
در قصه موش را گربه مي كنند

در قصه قديمي كچلهاي روستائي را پادشاه مي كنند

وقتي جوانشان جهالت مي كند
آنها دختر همسايه را كدخدا و قاضي مي كنند

در عرقريزان آفتاب بعدظهر روزدروي برنج
فكر مشهد و ذكر كربلا را دارند

آنگاه كه غريبه اي را تنها و بي كس مي يابند
بميرم بياد امام رضا( ع ) مي افتند

هيچ چيز در نزد آنها گُم نمي شود
حق را حق گفته و در مقابل ناحق نگران هستند

وقتي از دست زمانه دلگيرند
بخاطر هيچ چيز بهانه مي كنند

دانه هاي خورده شده برنج را در طبق چوبي
نميدانم با كدامين چشم پاك مي كنند

در مواقعي كه هوا نمي بارد نزديك پاشويه
با دادن دانه به جوجه ها آنها را بلا مي كنند

اردك و غازهاي محلي را فرا مي خوانند
و پس از شمردن يكي يكي به لانه مي فرستند

تا وقتي كه در جنگل ميوه هاي جنگلي است
با شيره آنها برنج ارزان قيمت را كته مي كنند

مادران ما در تمام روزهاي زندگي خود
مرگ را به تمسخر گرفته و فنا ميكنند

دو پا دارند و دو پاي ديگر هم قرض كرده
تا كاستي هاي خانه را جبران كنند

روزي صدبار مي ميرند و زنده مي شوند
دين خود را اينگونه ادا مي كنند

يكطرف غصه آشنا و يكجا دردسر بيگانه
خود را به صدگونه درد مبتلا مي كنند

آنگاه كه برسر سجاده نماز روي دل بسوي خدا دارند
شيون را نيز دعا مي كنند

گيلكي

منم كي پادشاه مي ور گدايه
گليم پاره مي درويشِ قبايه
نه كويا عاشقم نه درّهَ پابند
جي بي جايي جهان مي جاجيگايه
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
جهان مسكن و مأواي من است...

منم كه پادشاه در مقابلم گداست
و لباس درويشي ام گليم پاره است
نه عاشق كوهم نه پابند درّه
از بي مأوائي، جهان مسكن و مأواي من است

گيلكي

بكاراَ گير ئيذه تي چشمِ نورا
سفيدمايي نيدين كالِه كپوراَ
تو كي تي ديل بواسته نان كشتاَ
كله آتش نكون چوبي تنوراَ
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
تو كه هوس كرده اي

روشنائي چشمت را بلا استفاده نگذار
ماهي كوچك و بي رنگ را ماهي سفيد نبين
تو كه هوس كرده اي كه نان كشتا (نوعي نان محلي)بخوري
ديگر در تنور چوبي آتش نيفروز

گيلكي

ئي تا گه: وازكون بلتهَ اوشن تر
ئي تا گه: نه بنيش قايم تي جا سر
بمانسته درم حيران تي جان گي
كو لنگه سر نانم گرده اَمي در؟
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
مانده ام

يكي مي گويد از دروازه ي چون به آن طرف پرش كن
ديگري مي گويد نه سرجايت محكم قرار بگير
بجان تو مانده ام حيران
نميدانم درِ (منزل) ما بروي كدام پاشنه ميچرخد

گيلكي

دوتا نهال اَصحرا يادگاره
ئي تا دئر قد كشه ئي تا بي عاره
دور آغاجانيبيم بقول مي مار
پسر شمشاده دختر توته داره
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
از مطلب دور نشويم...

يادگار حياط منزل ما دوتا نهال است
يكي دير قد مي كشد و آن ديگر بي عار است
از مطلب دور نشويم بقول مادرم
پسر شمشادست و دختر درخت توت (كه زود رُشد ميكند)

گيلكي

سلِ گوزگام خوايه كولي بگيره
ئي تا خال اسب مو چولي بگيره
تونم تاني ج تي سينه وازا ِكون
دروغ كي خاش نييه كولي بگير

برگردان فارسي
دروغ كه استخوان نيست...

قورباغه ي مرداب مي خواهد ماهي چابك بگيرد
وتار موئي از يال اسب پرنده شكار كند
تو هم مي تواني قصه از خود سر كني
دروغ كه استخوان نيست كه در گلويت گير كند

گيلكي

هو جور كي خستگي نا رادوارِه
زمين خوريم نِهاَ اسب سواره
اگه بشكسه نا تي سر نخور غم
هميشك سنگ خوري نا مِوه داره
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
غم نخور...

همانطوري كه براي پياده خستگي مي ماند
براي سواركار نيز امكان زمين خوردن هست
غم نخور اگر سري شكسته داري
زيرا هميشه درخت پرميوه سنگسار مي شود

گيلكي

نييه هرگز تي دس تنگ خوداخواست
كو گالش آب دوبو شيراَ بزه ماست
ويري تي كوله درازكاَ بسابان
كج كوله داراَ آتش كونه راست
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
درختي را كه بخود پيچيده...

هرگز تنگ دستي تو خواسته ي خداوند نيست
آخر كدام گالش (روستائي كوه نشين گيلان كه صادق است) از شير آبكي ماست زده است.
حركت كن و وسيله كوچك دروي خود جلا بده
زيرا درختي را كه بخود پيچيده تنها آتش راست خواهد كرد.

گيلكي

رو به قبله دوعا درمان چي كونه؟
بتمرگ و بعله قوربان چي كونه؟
كو واسي دكلايه درّه پورابه
فيلا چمچه مره آب دان چي كونه؟
آه ناره به ناله سودا بوكونه
ويشتايي بمرده دندان چي كونه؟
حلا خو هرچي بتر حرف حيساب
نوشت لنگا كوتا دامان چي كونه؟
كبچي لبچِه دينه گِه آق قزنا باخ
كه خدا مردي اَ سامان چي كونه؟
موشت به پيشاني و دس به سفره يه
شكم گوشنه جا ايمان چي كونه؟
يكشي يا صدتا جيگاه توشكه زنه
خاش واليس خانه مهمان چي كونه؟
آهويا گِه بدو ... تازي يه گه: بتاز
جوجو وَروَر بايه ميدان چي كونه؟
خودا خطّم نخانه كار نداري
فارِسه تازه به دوران چي كونه؟
بدا مي در جِكا آجور ديچينيد
واكوده كوره ره چشمان چي كونه؟
عزبي بختره پِئره بدا زن
خانه سر دامادِ فرمان چي كونه؟
وامرازِه معركه گيري اَمه رِه
سر پيري گاز فورشاَن چي كونه؟
خاك بسر ميدانا بي مردي بوكوشت
پوشت خيمه مي ره افغان چي كونه؟
بي خودي شوئن دره آسمان مي داد
كافر راسته موسلمان چي كونه؟
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
راسته ي كافران

آدم در حال مرگ را دعا و درمان چه مي كند؟
بتمرگ و بله قربان چه مي كند؟

كوه بايد فرو ريزد تا درّه پر شود
فيل را با چمچه آب دادن چه مي كند؟

آه ندارد تا با ناله سودا كند
براي كسي كه از گرسنگي مرده دندان چه مي كند؟

حالا به هر چه بدترش حرف حساب
براي پاي نوشت دامن پُرچين چه مي كند؟

چانه در رفته به لب ور آمده مي گويدآقارو
كدخدا منشي اين جا چه مي كند؟

مشت به پيشاني و دست به سفره است
پيش آدم گرسنه ايمان چه مي كند؟

به آهو مي گويد بدو به تازي مي گويد بتاز
آدم مذبذب داخل ميدان شود چه مي كند؟

كار نداشته باشي خدا را هم بنده نيست
تازه به دوران رسيده چه مي كند ؟

بگذار پشت دريچه ي من آجر بچينند؟
براي كور شفا يافته چشم چه مي كند؟

عزبي بهتر است تا پدر به آدم زن بدهد
براي داماد سر خانه فرمان چه مي كند؟

معركه گيري شايسته ما نيست
سر پيري دندان درآوردن و جشن به پا كردن چه مي كند؟

ميدان بيچاره از حضور يك مرد خالي است
پشت خيمه داد و فغان براي من چه مي كند؟

بي خودي داد من به آسمان مي رود
در راسته ي كافران مسلمان چه مي كند؟