من تلاش ميكنم پس هستم

يك روز گل از ياسمن نچيدي
پستان سحر خشك شد از بس نمكيدي
تبخال زد از آه جگر سوز لب صبح
وز دل تو ستمگر دم سردي نكشيدي
صد بار فلك پيرهن خويش قبا كرد
يك بار تو بيدرد گريبان ندريدي
چون بلبل تصوير به يك شاخ نشستي
ز افسردگي از شاخ به شاخي نپريدي
يك صبحدم از ديده سرشكي نفشاندي
از برگ گل خويش گلابي نكشيدي
گرديد ز دندان تو دندانه لب جام
يك بار لب خود ز ندامت نگزيدي
ايام خزان چون شوي اي دانه برومند؟
از خاك چو در فصل بهاران ندميدي
از شوق شكر، مور برآورد پر و بال
صائب تو درين عالم خاكي چه خزيدي؟

گر درد طلب رهبر اين قافله بودي
كي پاي ترا پردهٔ خواب آبله بودي؟
زود اين ره خوابيده به انجام رسيدي
گر نالهٔ شبگير درين مرحله بودي
دل چاك نمي‌گشت ز فرياد جرس را
بيداري اگر در همهٔ قافله بودي
از خون جگر كام كسي تلخ نگشتي
گر در خور اين باده مرا حوصله بودي
شيرازهٔ جمعيتش ازهم نگسستي
با بلبل ما غنچه اگر يكدله بودي
چون آب روان مي‌گذرد عمر و تو غافل
اي واي درين قافله گر فاصله بودي
صائب سر زلف سخن از دخل حسودان
آشفته نشد تا تو درين سلسله بودي

چشم خونبارست ابر نوبهار زندگي
آه افسوس است سرو جويبار زندگي
اعتمادي نيست بر شيرازهٔ موج سراب
دل منه بر جلوهٔ ناپايدار زندگي
يك دم خوش را هزاران آه حسرت در قفاست
خرج بيش از دخل باشد در ديار زندگي
بادهٔ يك ساغرند و پشت و روي يك ورق
چون گل رعنا خزان و نوبهار زندگي
چون حباب پوچ، از پاس نفس غافل مشو
كز نسيمي رخنه افتد در حصار زندگي
خاك صحراي عدم را توتيا خواهيم كرد
آنچه آمد پيش ما از رهگذار زندگي
سبزه زير سنگ نتوانست قامت راست كرد
چيست حال خضر يارب زير بار زندگي
دارد از هر موجه‌اي صائب درين وحشت‌سرا
نعل بيتابي در آتش جويبار زندگي

به شكر اين كه داري دست بر ميخانه اي ساقي
مرا از دست غم بستان به يك پيمانه اي ساقي
مصفا كن ز عقل و هوش ارواح مقدس را
چمن را پاك كن از سبزهٔ بيگانه اي ساقي
خمار مي پريشان دارد اوراق حواسم را
مرا شيرازه كن چون گل به يك پيمانه اي ساقي
اگر چه آب و خاك من عمارت بر نمي دارد
ز درد باده كن تعمير اين ويرانه اي ساقي
برآر از پردهٔ مينا شراب آشنارو را
خلاصي ده مرا زين عالم بيگانه اي ساقي
به خورشيد سبك جولان، فلك بسيار مي‌نازد
به دور انداز ساغر را تو هم مستانه اي ساقي
حريف بادهٔ بي‌غش، ز غشها پاك مي‌بايد
جدا كن عقل را از ما، چو كاه از دانه اي ساقي
كشاكش مي‌برد هر ذره خاكم را به صحرايي
ز هم مگذار اجزاي مرا بيگانه اي ساقي
مرا سرماي زهد خشك چند افسرده دل دارد؟
بريز از پرتو مي، رنگ آتشخانه اي ساقي
نگردد پشتبان رطل گران گر قصر هستي را
به راهي مي‌رود هر خشت اين غمخانه اي ساقي
اگر از خاك برداري به يك پيمانه صائب را
چه كم مي‌گردد از سامان اين ميخانه اي ساقي؟

حجاب جسم را از پيش جان بردار اي ساقي
مرا مگذار زير اين كهن ديوار اي ساقي
به يك رطل گران بردار بار هستي از دوشم
من افتاده را مگذار زير بار اي ساقي
به راهي مي‌رود هر تاري از زلف حواس من
مرا شيرازه كن از موج مي زنهار اي ساقي
چرا از غيرت مذهب بود كم غيرت مشرب؟
مرا در حلقهٔ اهل ريا مگذار اي ساقي
چراغ طور در فانوس مستوري نمي‌گنجد
برون آور مرا از پردهٔ پندار اي ساقي
شراب آشتي‌انگيز مشرب را به دور آور
بده تسبيح را پيوند با زنار اي ساقي
اديب شرع مي‌خواهد به زورم توبه فرمايد
به حال خود من شوريده را مگذار اي ساقي
ز انصاف و مروت نيست در عهد تو روشنگر
زند آيينهٔ من غوطه در زنگار اي ساقي
به شكر اين كه داري شيشه‌ها پر بادهٔ وحدت
به حال خويش صائب را چنين مگذار اي ساقي

دايم ستيزه با دل افگار مي‌كني
با لشكر شكسته چه پيكار مي‌كني؟
اي واي اگر به گربهٔ خونين برون دهم
خوني كه در دلم تو ستمكار مي‌كني
شرمنده نيستي كه به اين دستگاه حسن
دل مي‌بري ز مردم و انكار مي‌كني؟
يوسف به خانه روي ز بازار مي‌كند
هر گه ز خانه روي به بازار مي‌كني
چشم بدت مباد، كه با چشم نيمخواب
بر خلق ناز دولت بيدار مي‌كني
يك روز اگر كند ز تو آيينه رو نهان
رحمي به حال تشنهٔ ديدار مي‌كني
رنگ شكسته را به زبان احتياج نيست
صائب عبث چه درد خود اظهار مي‌كني؟

زهي رويت بهار زندگاني
به لعلت زنده، نام بي‌نشاني
دو روزي شوق اگر از پا نشيند
شود ارزان متاع سرگراني
بدآموز هوس عاشق نگردد
نمي‌آيد ز گلچين باغباني
تجلي سنگ را نوميد نگذاشت
مترس از دور باش لن‌تراني
شراب كهنه و يار كهن را
غنيمت دان چو ايام جواني
اگر عاشق نمي‌بوديم صائب
چه مي‌كرديم با اين زندگاني؟

گيلكي

رو به طيران كي خوسم گيلانِ خواباَ دينمه
فوچينم مي چوما او كوگا عذاباَ دينمه
مي زناي بخواب اَيه مراگه اَ غريبه جا
كله پيش آخرئي روز تي مرگه خواباَ دينمه
اَمي همساده چاكود عمارتِ سه مرتبه
مردمِ خانه ولي من تي قوراباَ دينمه
تي كولا پَشم ناره خنده دآره تي مشتگي
كرتاكرت هچين تي او كفشِ بخواباَ دينمه
دانمه مورام بزه سگه سرم ني وان بينه
هچيني سنگان سر تي چاقو ساباَ دينمه
بشويي كاغذ فاگيفتي نكودي بارواكوني
تا بگم بازار منم تي چله چاباَ دينمه
اوناگم آخر زناي خوابم مرا دس نكشي؟
مي ماده بهم خوره تو لا كيتابا دينمه
ترسمه صفياني بم اَجوركي شب خواب ميان
تي مانستان آدم كلّه خراباَ دينمه
همه خو مردِ مرا گول گيدي گول ئيشتاويدي
من تي او نمكيار بساب بساباَ دينمه
نيشته يي مي قبر سر كراَ ميره آرده ياري
مورده شور خانه تي او دس آسياباَ دينمه
مي ديلاَ غورصه كونه هچين ئي تا سمان پلان
وختي كي سولاخ سولاخ مي پاجوراباَ دينمه
درازه روزاَ دري صحرا مرا محل نني
ج تووبيشتر مي كنار تي عكسه قاباَ دينمه
ئي تا روز خانه تكاني ئي تاروز تي گوشورا
ذله يم بسكي همش تي توندِ تاباَ دينمه
مي چوقا چلكه چلانه دودٍكه بويا دهه
تي گولاب شيشه ولي مكّه گولاباَ دينمه
من كرا سيلي مرا مي ديمه كا سُرخادرم
در عوض بجوش بآموك تي زرده آباَ دينمه
روزي صدبار نيشينم عيزرائيلهِ نامه فادم
فان درم رايا اَكه اونه جواباَ دينمه
گرمه خوابم .... دو خوانه مرا مسافرخانه چي
ويريزم چفه عرق مي رختخواباَ دينمه
دمبدم شيطاناَ لانت كونمه خودايا گم
اَكه پس مي نازنين احمدگوراباَ دينمه؟
من كي ماشين نارمه موتورچينَه وراگيرم
فورانيد گشتِ جاده شكار گوراباَ دينمه
ج هورام واگردمه شم فتاحي ورجا كَلَرم
گمجِ من رفِ جور اربا دوشاباََ دينمه
فردايي بپائيسم پا كُرسي جور تلارِه سر
دسه دسه بچرا دشتگي گاباَ دينمه
بارِجير چارودارِ پيش كره مهتاب بشوپس
ماسوله قاطرانِ دهن اَلاباَ دينمه
گردانم مي فانوساَ شب قلاكولِ صحرايي
اونه كاهو باغ من كاپيش و راباَ دينمه
رقايب روزهِ ره شم چارباغ قبرستاني پوشت
نان و حلوا تُخس كونم اونه صواباَ دينمه
من كي باور نكونم عومر اگه بفا بداشت
فومنِ آغوزكله آشِخ توراباَ دينمه
وختي شيد هوا خوشيِ شهرِبجار حصيرشورا
ماسي و مارُخ و مُمتاز و رُباباَ دينمه
دمبتو ابرِ مانستان مي ديلاَ گريه دره
دمبدم مي پاجيري روبار آباَ دينمه
ياني به ... زاكي هوا دبه مي كلّه ئي تا روز؟
فومنِ سه شنبانه آلبالو آباَ دينمه؟
ياني به ... كتل بنم خورشيدي قاوه خانه پيش؟
شيخالي تاوستانِ ورفه دوشاباَ دينمه؟
پاگوشا سونت كوني هفت شب و گازه فورشان
آخ ئي واردِه ديهاتِ عروسي داباَ دينمه؟
ئي شكم تا بخورم اَساَ تراَ نواستنه
فومنِ حلوا كوچيل مي ديله باباَ دينمه؟
طيران "خشك نانا" چيليك زنم درجك پوشت
خيابان كلوخ كلوخ دود كباباَ دينمه
شيوني من كي شبان شكر خودا گوشنه خوسم
پس چي واستي گيلانِ اَچه مَچي خواباَ دينمه؟
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
خواب آشفته

رو به تهران كه مي خوابم خواب گيلان را مي بينم
چشمم را مي بندم و گرفتاري آن سامان را مي بينم

همسرم را در شهر غربت خواب مي بينم كه بمن مي گويد
آخر روزي خواب مرگت را كنار آتش خواهم ديد

او مي گويد همسايه ما آپارتمان سه طبقه ساخته
در عوض در خانه ي مردم من شاهد دروغ تو هستم

مي گويد كلاهت پشم ندارد و مشتگي ات خنده دار است
تنها صداي سُرخوردن كفشِ بخوابت را مي بينم

او مي گويد ميدانم چاقوي زنگاربسته ات سرِ سگ را هم نخواهد بُريد
تنها سائيدنش را روي سنگها مي بينم

او مي گويد رفتي و درس خواندي و نگفتي چيز بفروشي
تا من هم شاهد چاپيدنت در بازار باشم

به او مي گويم آخر اي زن در خواب هم مرا راحت نميگذاري؟
دلم بهم مي خورد وقتي تو لا كتاب را مي بينم

مي ترسم ديوانه شوم اينطور كه شب در خوابم
مثل تو آدم كلّه خراب را مي بينم

همه با شوهر خود گل مي گويند و گُل مي شنوند
من فقط سائيدن (گردوي) ترا مي بينم (براي فسنجان)

نشسته اي و براي سر قبرم برنج آرد مي كني
در خانه ي مرده شوي آسياب دستي ترا مي بينم

دلم از غصه مثل آبكشي مي شود
وقتي كه جوراب پاي خود را سوراخ سوراخ مي بينم

در طول روز در حياط خانه اي و بمن نگاهي نداري
بيشتر از تو در كنارم قاب عكست را مي بينم

يك روز خانه تكاني داري و يك روز شستن كثافت
خسته ام از بسكه تلاش ترا مي بينم

لباس پشمي روستائي من چركين است و بوي دود مي دهد
امّا در گلاب پاش تو گلاب مكّه را مي بينم

من با سيلي صورتم را سرخ نگاه مي دارم
امّا در عوض تو صفرايت بجوش مي آيد

روزي صدبار مي نشينم و براي عزرائيل نامه مي نويسم
چشم انتظارم چه وقت جوابش بدستم مي رسد

در خواب گرم هستم كه مسافرخانه چي صدايم مي كند
بر مي خيزم رختخوابم غرق در عرق است

هردم به شيطان لعنت مي فرستم و به خود مي گويم
پس چه وقت احمدگوراب آبادي نازنينم را خواهم ديد؟

من كه ماشين ندارم روي برترك موتورچي ها سوار مي شوم
آنها ميرانند در جاده ي گشت آبادي شكارگوراب را مي بينم

از همان راه برمي گردم ودر آبادي كلرم بمنزل دوستم فتاحي مي روم
و در داخل ظرف گِلي او روي طاقچه اربادوشاب (شيره ميوه جنگلي) را مي بينم

فرداهم در هال چوبي خانه برصندلي چوبي مي ايستم
و چرا كردن گاوهاي دشت را تماشا مي كنم

در شبهاي مهتابي جلوتر از چارودار ...
بخار نفس قاطران ماسوله را نگاه مي كنم

فانوسم را در شب صحراي آبادي قلعه گُل مي گردانم
تا در باغ كاهو حلزون و آب دزدك را ببينم

در روزي كه براي مردگان خيرات خواهند داد به قبرستان چهارباغ (واقع در فومن) خواهم رفت
و نان و حلوا قسمت خواهم كرد تا صوابي ديده باشم

من كه باور نمي كنم اگر عمر وفائي داشت به
آبادي (آغوركله ي) فومن نزد آقاشيخ ترا خواهم رفت

در روزهاي آفتابي وقتي براي شُستن حصير به شهرِبجار محله ي فومن ميروند
من معصومه ماهرخ و ممتاز و رباب را خواهم ديد

دلم چونان ابرگرفته هواي گريه دارد
و هر دم زيرپايم رودخانه ايست

يعني مي شود هواي كودكي روزي بسرم بزند
و من در سه شنبه بازار فومن آب آلبالو ببينم؟

آيا مي شود در قهوه خانه خورشيدي بر صندلي
بر صندلي كوچك چوبي تابستان برف و دوشابِ(معجون برف و شيره ميوه جنگلي) شيخ علي را ميل كنم؟

بي آنكه اكنون طمع كرده باشي ... يك شكم سير
از حلواي كُنجدي فومن كه باب دل من است بخورم؟

مراسمي چون دعوت از عروس و داماد و شب هفت بچه و مراسم بيرون آمدن دندان بچه و ختنه
آه مي شود دوباره آداب عروسي روستائيان را ببينم ...؟

در پشت پنجره نان خشك تهران را سق ميزنم (مي خورم)
در حاليكه نظاره گر انبوه دودكباب در خيابانم

شيون من كه شكرخدا شبها گرسنه مي خوابم
پس چگونه است كه (در تهران) خواب آشفته ي گيلان را مي بينم؟

"براي جستجو در اشعار شيون فومني كليك كنيد"

مير احمد سيد فخري نژاد، مشهور به شيون فومني، از شاعران محبوب و مشهور شمال ايران است . او در سال ۱۳۲۵ هجري خورشيدي در شهرستان فومن ديده به جهان گشود. او تحصيلات ابتدايي و سه ساله خود را در رشت سپري كرد و بعد از آن به كرمانشاه كوچ كرد و سه ساله دوم دبيرستان را تا اخذ ديپلم طبيعي (۱۳۴۵) در آنجا گذراند. شيون در سال ۱۳۴۶ وارد سپاه دانش در طارم زنجان شد و يك سال بعد به استخدام اداره آموزش و پرورش استان مازندران درآمد. او در سال ۱۳۴۸ ازدواج كرد. سپس عهده‌دار مديريت و تدريس در يكي از مدارس فولادمحله ساري گشت و تا سال ۱۳۵۱ به كار تدريس مشغول بود. پس از آن نيز در ديگر نقاط گيلان به اين شغل ادامه داد . او در سال ۱۳۷۲ مبتلا به بيماري نارسايي كليه شد و يك سال بعد براي درمان اين نارسايي به وسيله دياليز (تراكافت) به تهران كوچ كرد و در همين سال علي‌رغم رنج بيماري موفق به اخذ مدرك تحصيلي ليسانس در ادبيات از دانشگاه تربيت معلم شد. شيون در سال ۱۳۷۶ ه.ش پس از سالها تدريس، بازنشسته شد . او در شهريورماه ۱۳۷۷ پس از يك دوره بيماري مزمن كليوي و انجام پيوند كليه در يكي از بيمارستانهاي تهران درگذشت. آرامگاهش در بقعه سليمان داراب رشت بنا به وصيتش در كنار مقبره ميرزا كوچك جنگلي قرار دارد.

  غزليات (مي رانمت چو مهتاب-مرا به من بسپار)

  دوبيتي ها (سبكباري-تنها شدن دريچه)

  رباعيات (از دو شاخه انگشت-عوعوي سگان)

  اشعار آزاد نيمايي (رودبار 69-نشانه)

  اشعار گيلكي (اچه مچي خواب-زن)

گيلكي

اگه روراس بيبي دونيا تي جايه
تيره كيشميش نخود موشكيل گوشايه
تي سر دوشمندِ سايه جير نيبه سبز
بكفته دارِ گول لانتي كولايه
---------------------------------------------------------------------------------------------------
برگردان فارسي
اگر صادق باشي...

اگر صادق باشي همه ي دنيا از آن توست
و حتا كشمش نخود برايت مشكل گشاست
هيچگاه سرت در زير سايه دشمن سبز نمي شود
زيرا گُل درخت افتاده قارچ است