35

سوال : ايا ضماير اشاره توصيف كننده اسم هستند يا به جاي اسم مي ايند؟ پاسخ : با سلام خدمت شما دوست عزيز
ضمير اشاره ضميري است كه مرجع آن به اشاره كردن به چيزي معلوم شود و آن ، همان دو واژه « اين و آن » و تركيبات آن است كه اگر همراه اسم بيايند « صفت اشاره » و اگر به تنهايي و بي همراهي اسم بيايند آن را « ضمير اشاره » مي‌نامند. مانند اين مثال :
/صفت اشاره : «اين» كتاب را بگير.«آن» قلم را بياور./
/ضمير اشاره : كتاب را بگير و «آن» را بخوان./

سوال : در خصوص سبك هندي و شعراي معروفي كه از اين سبك استفاده مينموده اند برايم توضيح داده و مثالهايي نيز ذكر بفرماييد . متشكرم

پاسخ : با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما دوست گرامي
پس از اينكه شاه اسماعيل در سال 908 هـ.ق بر تخت سلطنت نشست، به دليل اينكه خود شيعه بسيار متعصبي بود، همين كه به سلطنت رسيد دين شيعه را اعلان كرد و در انتشار آن از هيچگونه سختي خونريزي خودداري نداشت. در اين ميان گروهي از ادبا و دانشمندان نامي ايران كه پيرو اين عقيده نبوده‌اند ، كشته شده‌اند و عده كثيري از ايشان از بيم جان خود از ايران گريخته‌اند . چنانكه دانشمندان خراسان به ماوراء‌النهر و هندوستان رفته و دانشمندان آذربايجان به خاك عثماني پناه برده و حتي تعداد زيادي از علماء فارس و كرمان و خوزستان به عربستان رفته‌اند.به همين جهت در قرن دهم به شمار زيادي از دانشمندان بر مي‌خوريم كه در اين كشورها مي‌زيسته‌ و درگذشته‌اند. در دوره صفوي كه به طور كلي از وجود گويندگان بزرگ خالي بود ، موضوع مهم نظم پيشينيان يعني غزل و شعر عرفاني ، متروك گرديد زيرا شاهان صفوي از هر دو اعراض داشتند و در هندوستان اساس سبك مخصوصي در شعر گذاشته شد كه به نام «سبك هندي» معروف شده است و اين سبك از روش ويژه شاعران قرن هشتم ـ مهم‌تر از همه حافظ ـ بيرون آمده است . در اين شيوه شاعران در به كار گرفتن كنايات و استعارات و تشبيات ، و جناس و ايهام و و معاني دقيق و مضامين عجيب ، و اشاره به امثال و اصطلاحات خاص ، بيش از اندازه استفاده كرده‌اند. با اين همه نبايد تصور كرد كه عصر صفوي از نظم و نثر خوب به كلي محروم بوده است. بلكه از بين شعراي آن عهد كه عده آنان بسيار بوده است كساني مانند «صائب تبريزي ، وحشي بافقي ، كليم همداني ، عرفي شيرازي و هاتف اصفهاني» و در بين شعراي هند نظير «فيضي» اشعار نغز حوش‌آيند سروده‌اند و مخصوصا بعضي از آنان از متقدمين خود پيروي كرده و احياي طرز قديم را آزموده‌اند.از خواص سبك هندي كه شعراي آن بدين خصوصيت مشهورند مضمون سازي ، باريك‌انديشي و نازك‌كاري در به كار بردن تشبيهات مثالها و اصطلاحات است كه در اين ميان به شاعر بزرگ و مشهور اين سبك «صائب تبريزي» گريزي مي‌زنيم :
/ عشق بي پروا چه مي‌داند زيان و سود را /
/ شعله يكسان مي‌شمارد چوب و بيد و عود را / اميدوارم مؤيد و پيروز باشيد