بخش ۹۵ - طعن زدن بيگانه در شيخ و جواب گفتن مريد شيخ او را

آن يكي يك شيخ را تهمت نهاد
كو بدست و نيست بر راه رشاد
شارب خمرست و سالوس و خبيث
مر مريدان را كجا باشد مغيث
آن يكي گفتش ادب را هوش دار
خرد نبود اين چنين ظن بر كبار
دور ازو و دور از آن اوصاف او
كه ز سيلي تيره گردد صاف او
اين چنين بهتان منه بر اهل حق
كين خيال تست برگردان ورق
اين نباشد ور بود اي مرغ خاك
بحر قلزم را ز مرداري چه باك
نيست دون القلتين و حوض خرد
كه تواند قطره‌ايش از كار برد
آتش ابراهيم را نبود زيان
هر كه نمروديست گو مي‌ترس از آن
نفس نمرودست و عقل و جان خليل
روح در عينست و نفس اندر دليل
اين دليل راه ره‌رو را بود
كو بهر دم در بيابان گم شود
واصلان را نيست جز چشم و چراغ
از دليل و راهشان باشد فراغ
گر دليلي گفت آن مرد وصال
گفت بهر فهم اصحاب جدال
بهر طفل نو پدر تي‌تي كند
گرچه عقلش هندسهٔ گيتي كند
كم نگردد فضل استاد از علو
گر الف چيزي ندارد گويد او
از پي تعليم آن بسته‌دهن
از زبان خود برون بايد شدن
در زبان او ببايد آمدن
تا بياموزد ز تو او علم و فن
پس همه خلقان چو طفلان ويند
لازمست اين پير را در وقت پند
آن مريد شيخ بد گوينده را
آن به كفر و گمرهي آكنده را
گفت خود را تو مزن بر تيغ تيز
هين مكن با شاه و با سلطان ستيز
حوض با دريا اگر پهلو زند
خويش را از بيخ هستي بر كند
نيست بحري كو كران دارد كه تا
تيره گردد او ز مردار شما
كفر را حدست و اندازه بدان
شيخ و نور شيخ را نبود كران
پيش بي حد هرچه محدودست لاست
كل شيء غير وجه الله فناست
كفر و ايمان نيست آنجايي كه اوست
زانك او مغزست و اين دو رنگ و پوست
اين فناها پردهٔ آن وجه گشت
چون چراغ خفيه اندر زير طشت
پس سر اين تن حجاب آن سرست
پيش آن سر اين سر تن كافرست
كيست كافر غافل از ايمان شيخ
كيست مرده بي خبر از جان شيخ
جان نباشد جز خبر در آزمون
هر كه را افزون خبر جانش فزون
جان ما از جان حيوان بيشتر
از چه زان رو كه فزون دارد خبر
پس فزون از جان ما جان ملك
كو منزه شد ز حس مشترك
وز ملك جان خداوندان دل
باشد افزون تو تحير را بهل
زان سبب آدم بود مسجودشان
جان او افزونترست از بودشان
ورنه بهتر را سجود دون‌تري
امر كردن هيچ نبود در خوري
كي پسندد عدل و لطف كردگار
كه گلي سجده كند در پيش خار
جان چو افزون شد گذشت از انتها
شد مطيعش جان جمله چيزها
مرغ و ماهي و پري و آدمي
زانك او بيشست و ايشان در كمي
ماهيان سوزن‌گر دلقش شوند
سوزنان را رشته‌ها تابع بوند