بخش ۹۶ - پيش رفتن دقوقي رحمة الله عليه به امامت

اين سخن پايان ندارد تيز دو
هين نماز آمد دقوقي پيش رو
اي يگانه هين دوگانه بر گزار
تا مزين گردد از تو روزگار
اي امام چشم‌روشن در صلا
چشم روشن بايد ايدر پيشوا
در شريعت هست مكروه اي كيا
در امامت پيش كردن كور را
گرچه حافظ باشد و چست و فقيه
چشم‌روشن به وگر باشد سفيه
كور را پرهيز نبود از قذر
چشم باشد اصل پرهيز و حذر
او پليدي را نبيند در عبور
هيچ مؤمن را مبادا چشم كور
كور ظاهر در نجاسهٔ ظاهرست
كور باطن در نجاسات سرست
اين نجاسهٔ ظاهر از آبي رود
آن نجاسهٔ باطن افزون مي‌شود
جز بب چشم نتوان شستن آن
چون نجاسات بواطن شد عيان
چون نجس خواندست كافر را خدا
آن نجاست نيست بر ظاهر ورا
ظاهر كافر ملوث نيست زين
آن نجاست هست در اخلاق و دين
اين نجاست بويش آيد بيست گام
و آن نجاست بويش از ري تا بشام
بلك بويش آسمانها بر رود
بر دماغ حور و رضوان بر شود
اينچ مي‌گويم به قدر فهم تست
مردم اندر حسرت فهم درست
فهم آبست و وجود تن سبو
چون سبو بشكست ريزد آب ازو
اين سبو را پنج سوراخست ژرف
اندرو نه آب ماند خود نه برف
امر غضوا غضة ابصاركم
هم شنيدي راست ننهادي تو سم
از دهانت نطق فهمت را برد
گوش چون ريگست فهمت را خورد
همچنين سوراخهاي ديگرت
مي‌كشاند آب فهم مضمرت
گر ز دريا آب را بيرون كني
بي عوض آن بحر را هامون كني
بيگهست ار نه بگويم حال را
مدخل اعواض را و ابدال را
كان عوضها و آن بدلها بحر را
از كجا آيد ز بعد خرجها
صد هزاران جانور زو مي‌خورند
ابرها هم از برونش مي‌برند
باز دريا آن عوضها مي‌كشد
از كجا دانند اصحاب رشد
قصه‌ها آغاز كرديم از شتاب
ماند بي مخلص درون اين كتاب
اي ضياء الحق حسام الدين راد
كه فلك و اركان چو تو شاهي نزاد
تو بنادر آمدي در جان و دل
اي دل و جان از قدوم تو خجل
چند كردم مدح قوم ما مضي
قصد من زانها تو بودي ز اقتضا
خانهٔ خود را شناسد خود دعا
تو بنام هر كه خواهي كن ثنا
بهر كتمان مديح از نا محل
حق نهادست اين حكايات و مثل
گر چه آن مدح از تو هم آمد خجل
ليك بپذيرد خدا جهد المقل
حق پذيرد كسره‌اي دارد معاف
كز دو ديدهٔ كور دو قطره كفاف
مرغ و ماهي داند آن ابهام را
كه ستودم مجمل اين خوش‌نام را
تا برو آه حسودان كم وزد
تا خيالش را به دندان كم گزد
خود خيالش را كجا يابد حسود
در وثاق موش طوطي كي غنود
آن خيال او بود از احتيال
موي ابروي ويست آن نه هلال
مدح تو گويم برون از پنج و هفت
بر نويس اكنون دقوقي پيش رفت