بخش ۱۲۷ - بيان آنك عقل جزوي تا بگور بيش نبيند در باقي مقلد اوليا و انبياست

پيش‌بيني اين خرد تا گور بود
وآن صاحب دل به نفخ صور بود
اين خرد از گور و خاكي نگذرد
وين قدم عرصهٔ عجايب نسپرد
زين قدم وين عقل رو بيزار شو
چشم غيبي جوي و برخوردار شو
هم‌چو موسي نور كي يابد ز جيب
سخرهٔ استاد و شاگردان كتاب
زين نظر وين عقل نايد جز دوار
پس نظر بگذار و بگزين انتظار
از سخن‌گويي مجوييد ارتفاع
منتظر را به ز گفتن استماع
منصب تعليم نوع شهوتست
هر خيال شهوتي در ره بتست
گر بفضلش پي ببردي هر فضول
كي فرستادي خدا چندين رسول
عقل جزوي هم‌چو برقست و درخش
در درخشي كي توان شد سوي وخش
نيست نور برق بهر رهبري
بلك امريست ابر را كه مي‌گري
برق عقل ما براي گريه است
تا بگريد نيستي در شوق هست
عقل كودك گفت بر كتاب تن
ليك نتواند به خود آموختن
عقل رنجور آردش سوي طبيب
ليك نبود در دوا عقلش مصيب
نك شياطين سوي گردون مي‌شدند
گوش بر اسرار بالا مي‌زدند
مي‌ربودند اندكي زان رازها
تا شهب مي‌راندشان زود از سما
كه رويد آنجا رسولي آمدست
هر چه مي‌خواهيد زو آيد به دست
گر همي‌جوييد در بي‌بها
ادخلوا الابيات من ابوابها
مي‌زن آن حلقهٔ در و بر باب بيست
از سوي بام فلكتان راه نيست
نيست حاجتتان بدين راه دراز
خاكيي را داده‌ايم اسرار راز
پيش او آييد اگر خاين نييد
نيشكر گرديد ازو گرچه نييد
سبزه روياند ز خاكت آن دليل
نيست كم از سم اسپ جبرئيل
سبزه گردي تازه گردي در نوي
گر توخاك اسپ جبريلي شوي
سبزهٔ جان‌بخش كه آن را سامري
كرد در گوساله تا شد گوهري
جان گرفت و بانگ زد زان سبزه او
آنچنان بانگي كه شد فتنهٔ عدو
گر امين آييد سوي اهل راز
وا رهيد از سر كله مانند باز
سر كلاه چشم‌بند گوش‌بند
كه ازو بازست مسكين و نژند
زان كله مر چشم بازان را سدست
كه همه ميلش سوي جنس خودست
چون بريد از جنس با شه گشت يار
بر گشايد چشم او را بازدار
راند ديوان را حق از مرصاد خويش
عقل جزوي را ز استبداد خويش
كه سري كم كن نه‌اي تو مستبد
بلك شاگرد دلي و مستعد
رو بر دل رو كه تو جزو دلي
هين كه بندهٔ پادشاه عادلي
بندگي او به از سلطانيست
كه انا خير دم شيطانيست
فرق بين و برگزين تو اي حبيس
بندگي آدم از كبر بليس
گفت آنك هست خورشيد ره او
حرف طوبي هر كه ذلت نفسه
سايهٔ طوبي ببين وخوش بخسپ
سر بنه در سايه بي‌سركش بخسپ
ظل ذلت نفسه خوش مضجعيست
مستعد آن صفا و مهجعيست
گر ازين سايه روي سوي مني
زود طاغي گردي و ره گم كني