در حسب حال خود گويد

چون مزاج جهان بدانستم
نشدم غره، تا توانستم
كار من گوشه و كناري بود
راستي را شگرف كاري بود
ماه را قدر من سها گفتي
زهره را خود ببين چها گفتي؟
آنكه مهرش نيايد اندر چشم
شايد ار گيرد از عطارد خشم
منزلم مكهٔ مبارك بود
نزلم از «عمه» و «تبارك» بود
دل من با ملك به راز شده
جانم از جسم بي‌نياز شده
دير در قدس و سير در لاهوت
از «ابا» و «ابيت» ساخته قوت
بوقبيس و حري درون خطم
بولهلب در زبانهٔ سخطم
منكسر گشته قلب و يار شده
قالبم عنكبوت غار شده
دم عيسي دل مرا حاصل
كف موسي به ساعدم واصل
نفس من زبور خوان گشته
نفسم انجيل را زبان گشته
دامنم زان فتوح گرما گرم
داشت از آستين مريم شرم
هر زمانم نوازشي تازه
چرخ از آواز من پر آوازه
ماه طلعم كلف پذير نبود
روز عيشم زوال گير نبود
سايه بر مال كس نيفگندم
مالش كس نكرد در بندم
چشم زخمي به حال من برسيد
تير نقصي به بال من برسيد
غيرت روزگار بادم داد
دادم آن روزگار نيك بباد
دو سه درويش را به من پيوست
رونق احتشام من بشكست
غم ايشان دلم به جان آورد
به ضروريم در ميان آورد
تا شدم كفچه دست و كاسه شكم
بر در خلق ميشدم كه: درم
چند پرسي نشان من كه كجاست؟
گم شدم، پي چه پويي از چپ و راست؟
مدتي شد كه از وطن دورم
غربتم رنجه كرد و رنجورم
دل من تاب و سينه تنگي يافت
جانم از غصه بار سنگي يافت
رخت خود در خرابه‌اي بردم
زان دل افسردگان بيفسردم
سخنم را درو رواج نبود
وز خرابي برو خراج نبود
بر سر شعر جان همي دادم
گاهگاهش به نان همي دادم
با چنان قوم و دستگاهي سهل
سازگاريست كار مردم اهل
گر نبودي شكوه يك دو بزرگ
اندران فترتم بخوردي گرگ
در چنين فقر و نامرادي‌ها
« خضعت وجهتي لواديها»
صدر مشروح و صدره چاك زده
سالها آه سوزناك زده
منتظر تا سحر شود شامم
رنگ روزي بتابد از بامم
خبر منعمي شنيده شود
هوشمندي ز دور ديده شود
تا كه شد صيت رتبت خواجه
سروري را تراز ديباجه
مسندش سد ملك داري شد
فلكش حامل عماري شد
اختر طالعم بلندي يافت
كارم از بخت زورمندي يافت
غم دل روي در رميدن كرد
فتنه آهنگ آرميدن كرد
شب سروشي به صورت مردم
قال: «يا ايها المزل، قم»
اي كليم سخن كلامت كو؟
جم جهانگير گشت جامت كو؟
كرمش در گشود و خوان انداخت
لطفش آوازه در جهان انداخت
چه نشيني كه وقت كار آمد؟
گل اميدها به بار آمد
مرد كاري، حديث مردان كن
جام پر گشت، دور گردان كن
كارت از دست اگر چه رفت،بكوش
وين قدح را به ياد خواجه بنوش