در تحريص بر محافظت فرزندان از شر ناپاكان

اي پدر، خود پز اين سرشتهٔ تو
تو بهي باغبان كشتهٔ تو
حارس بوستان در خانه
سر خر به، كه پاي بيگانه
هم به علم خودش بده پندي
كه نداري جزين پس افگندي
باغ بين را چه غم كه شاخ شكست؟
باغبان راست غصه‌اي گر هست
نقد خود را به دست كس مسپار
كه پشيمان شوي در آخر كار
طفل را نيست بهتر از دايه
كبك داند نهفتن خايه
طفل كو نورس جهان خداست
به گزافش كهن كني، نه رواست
زان جهان نورسيده معصومست
مرغ آن بام و شمع اين بومست
گر نگه داشتيش، گنج بري
ورنه زحمت كشي و رنج بري
كشتهٔ تست، اگر گلست ار خار،
كشتهٔ خويش را تو خوار مدار
به كمانخانها مهل فرزند
حلق خود چون كمان مكن در بند
كي پسر تير راست اندازد؟
گر كمان از دويست من سازد
هيزمست اين ،كمان دگر باشد
اين كمان لايق تبر باشد
خصم با او چو گشت تنگاتنگ
چون كند پهلوان به هيزم جنگ؟
بجز از دستهاي تيرانداز
كه كند دشمن خود از پي باز؟
تير خود زين كمان چار مني
چون تواني كه بر نشانه زني؟
چكني؟ چون نه دزدي و قلاب
شانه و دوش خويش پر قلاب
بس كمانكش ز خانه بيرون جست
كز دو دستش دو شانه بيرون جست
رمي فرمود مصطفي ما را
نه كماني كشيدن از خارا
شده از زخم زه هر انگشتي
به بزرگي قويتر از مشتي
كي ز انگشت هم چو بادنگان
تير شايد گذاشت بر پنگان؟
شست بايد كه خوش نهاد بود
تا خدنگ ترا گشاد بود
شانه و سينه نرم و آسوده
تا نگردد ز جنگ فرسوده
در كماني سبك خدنگ نهند
در چنين منجنيق سنگ نهند
تير نتوان كه اندرو سازي
مگر آنجاكمان بيندازي
تا به گوشش كشيد چون داني؟
كه به دوشش كشيد نتواني
تيغ بي‌اسب نيك و بازوي گرد
به سر دشمنان نشايد برد
تير بي‌مركب از كماني سست
بس كه بر سينها نشيند چست
پسرت گر قفا خورد زان به
كز قفاي كمان رود چون زه
ساده رخ نزد آنكه خويشش نيست
شب چرا ميرود؟ كه ريشش نيست
مرد بي‌ريش و دختر خانه
نيستند از حساب بيگانه
به شنايش چه ميبري چون بط؟
دانش آموزش و فصاحت و خط
كودك خويش را برهنه در آب
چكني پيش بنگيان خراب؟
گر تو دانسته‌اي، بياموزش
ورنه، بگذار و بد مكن روزش
بر سر و فرق اين چنين شومان
كه شكستند مهر معصومان
تير خود چيست كز كمان آيد؟
سنگ شايد كز آسمان آيد
هر كه او را درست باشد پس
نزود در قفاي كودك كس
غم مردي نميخورد مردي
در جهان نيست صاحب دردي
اكثر كودكان چو زين طرزند
در بزرگي ادب كجا ورزند؟
زان سبب بوي نيمه مردي نيست
مردمي را ز دور گردي نيست
بهتر از پيشه نيست، گردانند
پيشه كاران راست مردانند