در شرح نفس فرمايد

نبايد بود ازو غافل زماني
اگر غافل شوي يابي زياني
بصورت گرچه او بيگانهٔ تست
بمعني در ميان خانهٔ تست
چو خصم اندر ميان خانه باشد
ازو غافل مگر ديوانه باشد
هزاران مكر و تلبيس آورد پيش
كه گرداند ترا از صورت خويش
مخالف باش و با او جنگ ميكن
بجنگش هر نفس آهنگ ميكن
مگر با تو براه تو درآيد
مسلمان گردد و كارت برآيد
اگر از خواب غفلت گردد آگاه
بسا ياري كزو يابي درين راه
اگر از طبع تو ميلش بگردد
بسا منزل كه با تو در نوردد
بضرب چوب تقوايش ادب كن
پس آنگاهي ازو ياري طلب كن
بسا زحمت كز اول رو نمايد
بآخر چون درآيد خوش برآيد
ولي تا گردد او مرتاض در راه
بسي زحمت نمايد گاه و بيگاه
نشايد از خود او رادور كردن
صفتهاي ورا نتوان شمردن
وليكن اصل آن اوصاف بسيار
بصر باشد برادر گوش ميدار
چو باشد دشمنت اماره باشد
ز دستش هر كسي بيچاره باشد
خلاف او همي كن در همه كار
وليكن بر طريق شرع زنهار
تو تقوي با شريعت يار ميكن
برين تقوي تو با او كار ميكن
مخالف چون شدي ميلش بگردد
بساط دشمني اندر نوردد
بگيرد بر تو هر دم صد غرامت
كند گاهيت جنگ و گه ملالت
بود لوامه نامش اندرين وقت
بري خواهد شدن از كبر و از مقت
لجام تقويش در كش تواي دوست
كه در اصل اوست تند و سركش اي دوست
بدست دل عنانش سخت ميدار
مبادا روي برگرداند از كار
درين منزل بماند مدت دير
بكلي گردد او از طبع خود سير
ز تقوي و شريعت كار گيرد
وزين هر دو بتن او بار گيرد
مسلمان گردد او بر دست جانت
رساند او بكام دوستانت
پس آنگه مطمئن و رام گردد
بكام قلب تو خوشكام گردد
تو او را مطمئن ميخوان درين حال
كه گر ديدست بر وي يكسر احوال
بود هم يار و هم پشتت درين راه
شوي از خاصگان حضرت شاه
مقامات آورد در زير معراج
نهد پاي اضافت بر سر تاج
نداي خاص حضرت را بشايد
چو بشنيد اين ندا يك دم نپايد
بسي قول خلافست اندرين باب
سخن را من نگهدارم ز اطناب
چو مختار خداوند من اين است
بدين گفته هزاران آفرين است
من آن گويم كه او را اختيار است
ترا با قول ديگر كس چكار است
سخن شد مبتلا از اول كار
مبادا تا كه خورده گيرد اغيار
نباشد كار درويشان بترتيب
كند هر گونهٔ در گفت تركيب
ازين شيوه دمي اندر گذشتم
ورق را زين نمط اندر نوشتم
دهم از نوع ديگر ساز اين كار
بگوش دل تو بشنو راز اين كار
سخن بر نوع ديگر ساز كردم
ز من بشنو كه چون آغاز كردم