در تحقيق مقامات اهل سلوك

مراد رهروان در فعل و طاعات
مقاماتست و اوقاتست و حالات
مقامات اختصاص خاص باشد
كه صاحب وقت خاص الخاص باشد
چو صاحب حال گشت و مرتبت يافت
وراي فقر ذوق و مسكنت يافت
چو مسكين گشت و شد يكباره آزاد
بيارد از زمان و از مكان ياد
تصوف رو بحال او نهد رود
شود حضرت ازو راضي و خوشنود
شود صاحب سخن اندر معاني
بود قوتش چو آب زندگاني
ز خورد و گفت و خفت و كردو كارش
شود يكباره بيرون اختيارش
عدوي خسروان زو دفع گردد
تمامت فتنه‌ها زو رفع گردد
برند ارواح قوت خود ز جودش
بود آسايش خلق از وجودش
همه احوال او از اصل تا فرع
بود مستحسن اندر ظاهر شرع
بود نادر چنين مرد يگانه
بدو ناجي شوند اهل زمانه
نداند هيچكس از حيرت او را
كه پوشد حق قباي غيرت او را
تمامت رهروان هفتادگانه
ببوسند خاكپايش عاشقانه
نبايد پيش او چون و چرا گفت
كه هر چيزي كه او گويد خدا گفت
مقاماتش همه درجات گويد
همه اوقات از حالات گويد
خلافي نيست اي جان در مناجات
ميان رهروان اندر مقامات
مفصل نام هر يك گر بخواني
يكايك را بحال خود بداني
ولي در وقت و در حالت خبرهاست
كه هر يك را درين معني نظرهاست
بسي گفتند در اوقات و حالات
ز سر خويشتن هر يك مقالات
بر من آن بود كان شاه گويد
من آن گويم كه آن دلخواه گويد
بر او صاحب وقت آن زمان است
كه بر وقت خودش حكمي روانست
چو همت بر زمان خود گمارد
همان ساعت برنگ خود گذارد
نباشد هرگز او را انتظاري
ز بهر وقتي وز بهر كاري
هر آن كو انتظار وقت دارد
كه تا وقتش برنگ خود برارد
چو وقت اندر درون او اثر كرد
چو برقي زود از تيري گذر كرد
بيابد او ز وقت خويش ذوقي
زيادت گرددش زان ذوق شوقي
دگر ره منتظر باشد همان را
كه تا كي باز يابد آن زمان را
درين گفتن بسي سرها عيانست
همي گويم ته اين معني نهانست
همي دان هست صاحب حال آنكس
كه بيند حالها از پيش و از پس
تمامت حال ز اول تا آخر
بود بر وي همه مكشوف و ظاهر
در آن حالت كه او بودست در حال
وقوفي باشدش بر جمله احوال
برون زين او نه صاحب حال باشد
بود كز جملهٔ ابدال باشد
چو شرط اختصار آمد ز اول
نمي‌گويم سخن‌هاي مطول
هر آن چيزي كه او اصلست گفتم
فروع هر يك اندر وي نهفتم
اگر اهلي تو و جوياي آني
شود مكشوف بر تو اين معاني
اگر ذوقي ازين معني نداري
حديثم را همه بازي شماري
شناس اين معاني هست مشكل
كسي داند كه باشد صاحب دل
سخن بنگر كه ما را ميكشد زور
كه تا پيدا شود اين راز مستور
چو اهل اين معاني را نديدم
عنان اين سخن با خود كشيدم
بجان و دل شنو هر دم ندا را
سه فرقت دان تو اصحاب هدي را