(۳) حكايت آن مرد كه از اويس سؤال كرد

بپرسيد از اويس آن پاك جاني
كه مي‌گويند سي سال آن فلاني
فرو بُردست گوري خويشتن را
فرو آويخته آنجا كفن را
نشسته بر سر آن گور پيوست
ز گريه مي‌ندارد يك زمان دست
بروز آرام و شب خوابش نماندست
بچشم اشك ريز آبش نماندست
بخوف و ترس او در روزگاري
نيفتادست هرگز ترسگاري
تو او را ديدهٔ اي پاك گوهر؟
ورا گفتا مرا آن جايگه بَر
چو رفت آن جايگه او را چنان ديد
ز بيم تيغِ مرگش بيم جان ديد
بزاري و نزاري چون خيالي
تني لاغر بمانند هلالي
ز هر چشمش چو سيلي خون روانه
دلي پر تف زباني چون زبانه
كفن در پيش و گوري كنده در بر
بشكل مردهٔ بنشسته بر سر
اُوَيسش گفت اي نامحرم راز
بدين گور و كفن ماندي ز حق باز
خيال خويشتن را مي‌پرستي
همه گور و كفن را مي‌پرستي
ترا گور و كفن مشغول كرده
بسي سالت زحق معزول كرده
ترا سي سال بُت گور و كفن بود
كه در راه خدايت راه زن بود
چوآن آفت بديد آن مرد درخويش
برآمد جان ازان دل داده درويش
چو از سرّ حقيقت كور افتاد
بزد يك نعره ودر گور افتاد
چو مرغي بر پريد از دامِ هستي
بمُرد و باز رست از بت پرستي
چنين كس را كه زهدي بي‌حسابست
چو ازگور و كفن چندين حجابست
حجاب تو ز شعر افتاد آغاز
كه ماني تو بدين بت از خدا باز
بسي بت بود گوناگون شكستم
كنون در پيش شعرم بت پرستم
هزاران بندِ چوبين برفكندم
كنون از بندِ زرّينست بندم
بپرّم گر بترك بند گيرم
وگرنه سرنگون در بند ميرم
به بُت چون از خدا مي باز گردم
چگونه با خدا هم راز گردم
بلائي كان مرا در گردن آمد
يقين دانم كه آن هم از من آمد
سخن چندين كه بر تو خواند عطّار
اگر بر خويش خواندي هيچ يكبار
بقدر ازچرخِ هفتم درگذشتي
ز خيل قدسيان برتر گذشتي
زهي قصّه كه از شوميِ گفتار
سگي برهد، شود مردم گرفتار
دلا چون نيست منزلگاهت اينجا
نگونساريست آب وجاهت اينجا
سر از آبي و جاهي برمياور
فرو برخون و آهي برمياور
زبان بودي بسي اكنون چو مردان
ز سر تا پاي خود را گوش گردان
بسا آفت كه گويا از زبان يافت
چو صامت بود زر عزّت ازان يافت
قلم را سر زدن دايم ازانست
كه او را در دهاني دو زبانست
ترازو چون زبان بيرون زد از كام
بيك يك جَو حسابش كرد ايّام
زهر عضو تو فردا روزِ محشر
زبانت بند خواهد كرد داور
ازان سوسن بآزادي رسيدست
كه او با ده زبان گنگي گزيدست
چوخواهي گشت همچون كوه خاموش
كفي بر لب چو دريائي مزن جوش