بخش ۳۶ - بازگشت به بيت المقدس

پنجم محرم سنه تسعه و ثلثين و اربعمايه هلاليه به قدس رسيديم. شرح مكه و حج اين جا ذكر نكردم تا به حج آخرين به شرح بگويم.
ترسايان را به بيت المقدس كليسايي است كه آن را بيعة القمامه گويند و آن راعظيم بزرگ دارند. و هر سال از روم خلق بسيار آن جا آيند به زيارت و ملك الروم نيز نهاني بيامد چنان كه كس نداند. و به روزگاري كه عزيز مصرالحاكم بامرالله بود قيصر روم آن جا آمده بود. حاكم از آن خبر داشت ركابداري از آن خود نزديك او فرستاد و نشان دادكه بدان حيلت و صورت مردي در جامع بيت المقدس نشسته است نزديك وي رو بگو كه حاكم مرا نزديك تو فرستاده است و مي‌گويد تا ظن نبري كه من از تو خبر ندارم اما ايمن باش كه به تو هيچ قصد نخواهم كرد. و هم حاكم فرمود تا آن كليسيا را غارت كردند و بكندند و خراب كردند ومدتي خراب بود. بعد از آن قيصر رسولان فرستاد و هدايا وخدمت هاي بسيار كرد، و صلح طلبيد و شفاعت كرد تا اجازت عمارت كليسيا دادند و باز عمارت كردند، و اين كليسيا جايي وسيع است چنان كه هشت هزار آدمي را در آن جا باشد. همه به تكلف بسيار ساخته از رخام رنگين و نقاشي و تصوير. و كليسيا را از اندرون به ديباهاي رومي پيراسته و مصور كرده و بسيار زر طلا بر آن جا به كار برده و صورت عيسي عليه السلام چند جا ساخته كه بر خري نشسته و صورت ديگر انبيا چون ابراهيم و اسماعيل و اسحق و يعقوب و فرزندان او عليهم السلام بر آن جا كرده و به روغن سندروس به دهن كرده و به اندازه هر صورتي آبگينه اي رفيق ساخته و بر روي صورت‌ها نهاده عظيم شفاف چنان كه هيچ حجاب صورت نشده است و آن را جهت گرد و غبار كرده‌اند تا بر صورت ننشيند و هر روز آن آبگينه‌ها را خادمان پاك كنند. و جز اين چند موضع ديگر است همه به تكلف چنان كه اگر شرح آن نوشته شود به تطويل انجامد. در اين كليسيا موضعي است به دو قسم كه بر صفت بهشت و دوزخ ساخته‌اند يك نيمه از آن وصف بهشتيان و بهشت است و يك نيمه از آن صورت دوزخيان و دوزخ و آنچه بدان ماند و آن جايي است كه همانا در جهان چنان جاي ديگر نباشد. و در اين كليسا بسا قسيسان و راهبان نشسته باشند و انجيل خوانند و نماز بكنند و شب و روز به عبادت مشغول باشند.