بخش ۴۱ - قيروان، سلجماسه و اندلس

و آن دريا همچنان مي‌كشد تا قيروان. و از مصر تا قيروان صد و پنجاه فرسنگ باشد.
قيروان ولايتي است شهر معظمش سلجماسه است كه به چهار فرسنگي درياست، شهر بزرگ بر صحرا نهاده و باروي محكم دارد و در پهلوي آن مهديه است كه مهدي از فرزندان اميرالمومنين حسين بن علي رضي الله تعالي عنهما ساخته است بعد از آن كه مغرب واندلس گرفته بود وبدين تاريخ به دست سلطان مصر بود و آن جا برف بارد و ليكن پاي نگيرد، و دريا از اندلس بر دست راست سوي شمال بازگردد و ميان مصر و اندلس هزار فرسنگ است و همه مسلماني است.
و اندلس ولايتي بزرگ است و كوهستان است برف بارد و يخ بندد و مردمانش سفيد پوست و سرخ موي باشند و بيش تر گربه چشم باشند همچون صقلابيان.
و زير درياي روم است چنان كه دريا ايشان را مشرقي شاد. و چون اندلس از دست راست روند سوي شمال همچنان لب لب دريا به روم پيوندد. و از اندلس به غزوه به روم بسيار روند. اگر خواهند به كشتي و دريا به قسطنطنيه توان شدن و ليكن خليج هاي بسيار بود هريك دويست وسيصد فرسنگ عرض كه نتوان گذشتن الا به كشتي. مقرر از مردم ثقه شنيدم كه دو را اين دريا چهار هزار فرسنگ است.
شاخي از آن دريا به تاريكي درشده است چنان كه گويند سر آن شاخ هميشه فسرده باشد از آن سبب كه آفتاب آن جا نمي رسد و يكي از آن جزاير كه در آن درياست سقلطه است كه از مصر كشتي به بيست روز آن جا رسد و ديگر جزاير بسيا ر است و گفتند سقليه بر هشتاد فسنگ در هشتاد فرسنگاست و هم سلطان مصر راست، و هر سال كشتي آيد و مال آن جا به مصر آورد و از آن جا كتان باريك آورند و تفصيل هاي با علم باشد كه يكي از آن به مصر ده دينار مغربي ارزد.