قصيده شماره ۲

به چشم نهان بين نهان جهان را
كه چشم عيان بين نبيند نهان را
نهان در جهان چيست؟ آزاده مردم
ببيني نهان را، نبيني عيان را
جهان را به آهن نشايدش بستن
به زنجير حكمت ببند اين جهان را
دو چيز است بند جهان، علم و طاعت
اگر چه گشاد است مر هر دوان را
تنت كان و، جان گوهر علم و طاعت
بدين هر دو بگمار تن را و جان را
به سان گمان بود روز جواني
قراري نبوده است هرگز گمان را
چگونه كند با قرار آسمانت
چو خود نيست از بن قرار آسمان را
سوي آن جهان نردبان اين جهان است
به سر بر شدن بايد اين نردبان را
در اين بام گردان و بوم ساكن
ببين صنعت و حكمت غيب‌دان را
نگه كن كه چون كرد بي هيچ حاجت
به جان سبك جفت جسم گران را!
كه آويخته است اندر اين سبز گنبد
مر اين تيره گوي درشت كلان را؟
چه گوئي كه فرسايد اين چرخ گردان
چو بي حد و مر بشمرد ساليان را؟
نه فرسودني ساخته است اين فلك را
نه آب روان و نه باد بزان را
ازيرا حكيم است و صنع است و حكمت
مگو اين سخن جز مراهل بيان را
ازيرا سزا نيست اسرار حكمت
مر اين بي‌فساران بي‌رهبران را
چه گوئي بود مستعان مستعان گر
نباشد چنين مستعين مستعان را؟
اگر اشتر و اسپ و استر نباشد
كجا قهرماني بود قهرمان را
مكان و زمان هر دو از بهر صنع است
ازين نيست حدي زمين و زمان را
اگر گوئي اين در قران نيست،گويم
همانا نكو مي‌نداني قران را
قران را يكي خازني هست كايزد
حواله بدو كرد مر انس و جان را
پيمبر شباني بدو داد از امت
به امر خداي اين رمهٔ بي‌كران را
بر آن برگزيدهٔ خداي و پيمبر
گزيدي فلان و فلان و فلان را
معاني قران را همي زان نداني
كه طاعت نداري روان قران را
قران خوان معني است، هان اي قران خوان
يكي ميزبان كيست اين شهره خوان را؟
ازين خوان خوب آن خورد نان و نعمت
كه بشناسد آن مهربان ميزبان را
به مردم شود آب و نان تو مردم
نبيني كه سگ سگ كند آب و نان را
ازين كرد دور از خورش‌هاي آن خوان
مهين شخص آن دشمن خاندان را
چو هاروت و ماروت لب خشك از آن است
ابر شط دجله مر آن بدگمان را
اگر دوستي خاندان بايدت هم
چو ناصر به دشمن بده خان و مان را
مخور انده خان و مان چون نماند
همي خان و مان تو سلطان و خان را
ز دنيا زيانت ز دين سود كردي
اگر خوارگيري به دين سوزيان را
به خاك كسان اندري، پست منشين،
مدان خانهٔ خويش خان كسان را
يكي شايگاني بيفگن ز طاعت
كه دوران برو نيست چرخ گران را
يكي رايگان حجتي گفت، بشنو
ز حجت مراين حجت رايگان را