قصيده شماره ۲۴۴

جهان بازي گري داند مكن با اين جهان بازي
كه در ماني به دام او اگرچه تيز پر بازي
برآوردم چو كاخي خوب و اكنون مي‌فرود آرد
برآورده فرود آري نباشد كار جز بازي
چه باشد بازي آن باشد كه نايد هيچ حاصل زو
تو پس، پورا، به روز و شب پس بازي همي تازي؟
به چنگ باز گيتي در چو بازت گشت سر پيسه
كنونت باز يابد گشت از اين بازي و طنازي
نشيبي بود برنائي سرافرازان همي رفتي
فراز پيري آمد پيشت اكنون سر نيفرازي
جواني چون نشيبت بود ازان تازان همي رفتي
كنون پيري فراز توست ازان خوش خوش همي يازي
همي لافي كه من هنگام برنائي چنين كردم
چه چيزستت كنون حاصل؟ نبوده چيز چون نازي؟
چرا هنگام چيز و ناز پس چيزي نيلفغدي
كه بگرفتيت دستي وقت بي‌چيزي و بي‌نازي
همه احوال دنيائي چنان ماهي است در دريا
به دريا در تو را ملكي نباشد ماهي، اي غازي
چو روي دهر زي بازي طرازيدن همي بيني
سزد گر زو بتابي روي و كار خويش بطرازي
نپردازد به كار تو تن و جان فريبنده
اگر مر علم و طاعت را تو جان و تن نپردازي
همي اين چرخ بي‌انجام عمرت را بينجامد
پس اكنون گر تو كار دين نياغازي كي آغازي؟
زنا و مسخره و جور و محال و غيبت و دزدي
دروغ و مكر و غش و كبر و طراري و غمازي
ز سيرت‌هاي ديوان است، اندر نارت اندازد
اگر زينها برون ناري سر و يك‌سوش نندازي
تورا دانش به تكليف است و ناداني طبيعي، زين
همي با تو بسازد جهل چون با جهل درسازي
چو دل با جهل يكي شد جدائي‌شان ز يكديگر
بدان باشد كه دل را به آتش پرهيز بگدازي
چرا در جستن دانش نگيرد آزت، اي نادان،
اگر در جستن چيزي كه آنت نيست با آزي؟
همي تازي به مجلس‌ها كه من تازي نكو دانم
ز بهر علم فرقان است عزيز، اي بي‌خرد، تازي
خزينهٔ علم فرقان است، اگر نه بر هوائي تو
كه بردت پس هوازي جز هوا زي شعر اهوازي؟
خزينهٔ راز يزدان اينكه فرقان است ازان خوار است
به سوي تو كه تو با ديو حيلت‌ساز در رازي
گر انبازي به دين اندر ز حيلت گر جدا گردي
وگر نه مر مرا با تو به دين در نيست انبازي
تو حيلت ساز كي سازي به دل با من به دين اندر؟
كه من چون چاه سربازم و تو چون چاه صد بازي
از اين لافندگان واواز جويان بگسل اي حجت
كه تو مرد حق و زهدي نه مرد لاف و آوازي
تو را زين جاهلان آن بس كه رنجي نايدت زيشان
سخن كوتاه كن زيشان نه از چاچي نه از رازي
ترا ديباي عنبر بوي گلرنگ است در خاطر
همي كن عرضه بر دانا كه عطاري و بزازي