بخش ۴۵

چو آمد سكندر به اسكندري
جهان را دگرگونه شد داوري
به هامون نهادند صندوق اوي
زمين شد سراسر پر از گفت‌وگوي
به اسكندري كودك و مرد و زن
به تابوت او بر شدند انجمن
اگر برگرفتي ز مردم شمار
مهندس فزون آمدي صد هزار
حكيم ارسطاليس پيش اندرون
جهاني برو ديدگان پر ز خون
برآن تنگ صندوق بنهاد دست
چنين گفت كاي شاه يزدان پرست
كجا آن هش و دانش و راي تو
كه اين تنگ تابوت شد جاي تو
به روز جواني برين مايه سال
چرا خاك را برگزيدي نهال
حكيمان رومي شدند انجمن
يكي گفت كاي پيل رويينه تن
ز پايت كه افگند و جانت كه خست
كجا آن همه حزم و راي و نشست
دگر گفت چندين نهفتي تو زر
كنون زر دارد تنت را به بر
دگر گفت كز دست تو كس نرست
چرا سودي اي شاه با مرگ دست
دگر گفت كسودي از درد و رنج
هم از جستن پادشاهي و گنج
دگر گفت چون پيش داور شوي
همان بر كه كشتي همان بدروي
دگر گفت بي‌دستگاه آن بود
كه ريزندهٔ خون شاهان بود
دگر گفت ما چون تو باشيم زود
كه بودي تو چون گوهر نابسود
دگر گفت چون بيندت اوستاد
بياموزد آن چيز كت نيست ياد
دگر گفت كز مرگ چون تو نرست
به بيشي سزد گر نيازيم دست
دگر گفت كاي برتر از ماه و مهر
چه پوشي همي ز انجمن خوب چهر
دگر گفت مرد فراوان هنر
بكوشد كه چهره بپوشد به زر
كنون اي هنرمند مرد دلير
ترا زر زرد آوريدست زير
دگرگفت ديبا بپوشيده‌اي
نپوشيده را نيز رخ ديده‌اي
كنون سر ز ديبا برآور كه تاج
همي جويدت ياره و تخت عاج
دگر گفت كز ماه‌رخ بندگان
ز چيني و رومي پرستندگان
بريدي و زر داري اندر كنار
به رسم كيان زر و ديبا مدار
دگر گفت پرسنده پرسد كنون
چه ياد آيدت پاسخ رهنمون
كه خون بزرگان چرا ريختي
به سختي به گنج اندر آويختي
خنك آنكسي كز بزرگان بمرد
ز گيتي جز از نيك‌نامي نبرد
دگر گفت روز تو اندرگذشت
زبانت ز گفتار بيكار گشت
هرانكس كه او تاج و تخت تو ديد
عنان از بزرگي ببايد كشيد
كه بر كس نماند چو بر تو نماند
درخت بزرگي چه بايد نشايد
دگر گفت كردار تو بادگشت
سر سركشان از تو آزاد گشت
ببيني كنون بارگاه بزرگ
جهاني جدا كرده از ميش گرگ
دگر گفت كاندر سراي سپنج
چرا داشتي خويشتن را به رنج
كه بهر تو اين آمد از رنج تو
يكي تنگ تابوت شد گنج تو
نجويي همي نالهٔ بوق را
به سند آمدت بند صندوق را
دگر گفت چون لشكرت بازگشت
تو تنها نماني برين پهن دشت
همانا پس هركسي بنگري
فراوان غم زندگاني خوري