بخش ۷۲

كنون از بزرگي خسرو سخن
بگويم كنم تازه روز كهن
بران سان بزرگي كس اندر جهان
ندارد بياد از كهان و مهان
هر آنكس كه او دفتر شاه خواند
ز گيتيش دامن ببايد فشاند
سزد گر بگويم يكي داستان
كه باشد خردمند هم داستان
مبادا كه گستاخ باشي به دهر
كه از پاي زهرش فزونست زهر
مساايچ با آز و با كينه دست
ز منزل مكن جايگاه نشست
سراي سپنجست با راه و رو
تو گردي كهن ديگر آرند نو
يكي اندر آيد دگر بگذرد
زماني به منزل چمد گر چرد
چو برخيزد آواز طبل رحيل
به خاك اندر آيد سر مور وپيل
ز پرويز چون داستاني شگفت
ز من بشنوي ياد بايد گرفت
كه چندي سزاواري دستگاه
بزرگي و اورنگ و فر و سپاه
كزان بيشتر نشنوي در جهان
اگر چند پرسي ز دانا مهان
ز توران وز هند وز چين و روم
ز هركشوري كان بد آباد بوم
همي باژ بردند نزديك شاه
به رخشنده روز و شبان سياه
غلام و پرستنده از هر دري
ز در و ز ياقوت و هر گوهري
ز دينار و گنجش كرانه نبود
چنو خسرو اندر زمانه نبود
ز شاهين وز باز و پران عقاب
ز شير و پلنگ و نهنگ اندر آب
همه برگزيدند پيمان اوي
چو خورشيد روشن بدي جان اوي
نخستين كه بنهاد گنج عروس
ز چين و ز برطاس وز روم و روس
دگر گنج پر در خوشاب بود
كه بالاش يك تير پرتاب بود
كه خضرا نهادند نامش ردان
همان تازيان نامور بخردان
دگر گنج باد آورش خواندند
شمارش بكردند و در ماندند
دگر آنك نامش همي‌بشنوي
تو گويي همه ديبهٔ خسروي
دگر نامور گنج افراسياب
كه كس را نبودي به خشكي و آب
دگر گنج كش خواندي سوخته
كزان گنج بد كشور افروخته
دگر آنك بد شادورد بزرگ
كه گويند رامشگران سترگ
به زر سرخ گوهر برو بافته
به زر اندرون رشته‌ها تافته
ز رامشگران سركش ور بار بد
كه هرگز نگشتي به آواز بد
به مشكوي زرين ده و دوهزار
كنيزك به كردار خرم بهار
دگر پيل بد دو هزار و دويست
كه گفتي ازان بر زمين جاي نيست
فغستان چيني و پيل و سپاه
كه بر زين زرين بدي سال و ماه
دگر اسب جنگي ده و شش هزار
دو صد بارگي كان نبد در شمار
ده و دوهز را اشتر باركش
عماري كش وگام زن شست وشش
كه هرگز كس اندر جهان آن نديد
نه از پير سر كاردانان شنيد
چنويي به دست يكي پيشكار
تبه شد تو تيمار و تنگي مدار
تو بي رنجي از كارها برگزين
چو خواهي كه يابي بداد آفرين
كه نيك و بد اندر جهان بگذرد
زمانه دم ما همي‌بشمرد
اگر تخت يابي اگر تاج و گنج
وگر چند پوينده باشي به رنج
سرانجام جاي تو خاكست و خشت
جز از تخم نيكي نبايدت كشت